|
يادگيري سريع و حرفهاي ساز ويولن
ويولن
خانواده ويولن شامل سه ساز ويولن، ويولا و ويولن سل است. اين سازها به ترتيب در منطقه زير و مياني و بم صدا ميدهند. ساز کنترباس از اين خانواده نيست و در خانواده ويول قرار دارد. اين مسئله را ميتوان از شانههاي شيبدار آن متوجه شد.
اين خانواده از سازها در سده 17 در ايتاليا پديد آمدند. ويولون ساز زهي آرشهاي است. اين ساز کوچکترين عضو خانواده ويولن است.
براي نواختن معمولاً روي شانه چپ قرار ميگيرد و با آرشه که در دست راست نوازنده است نواخته ميشود.سيمهاي ويولن از زيرترين تا بمترين سيم به ترتيب زير کوک (ساز) ميشوند: مي سيم اول، لا سيم دوم، ر سيم سوم، سل سيم چهارم. بنابراين اصوات سيمهاي مجاور نسبت به يکديگر فاصله پنجم درست را تشکيل ميدهند. در اين وسعت صدا ويولن قادر است تمام فواصل کروماتيک غربي و فواصل کروماتيک مخصوص موسيقي ايراني و هر موسيقي ديگر را حاصل کند.
جالب اين که در عربي ويولون را با نام فارسي «کمان» مينامند.
نقش اين ساز چه در ارکستر بزرگ چه به طور جمعي و انفرادي آنقدر پر اهميت است که آن را شاه سازها گفته اند. وجهه جهاني ويولن را ميتوان در سازگاري آن با فرهنگهاي مختلف ديد. اين ساز هيچ محل ثابت و ساکني به عنوان تکيه گاه ندارد و خود نوازنده نيز چنين وضعي دارد جز در آن نقاطي که پايش زمين را لمس ميکند. دستهاي نوازنده بايد تا حد زيادي انعطافپذير و قوي و داراي حالت فنري باشد و هميشه در سطح شانه يا در حدود آن سطح به کار گرفته شوند.
پيشينه ساز
ويولن يک ساز ظريف و فرنگي است و طبق نمونههاي که ساخته ميشود از 58 قطعه مختلف که به طرز دقيقي با هم جور شدهاند و وزن آن در حدود 400 گرم مي باشد و ابتدا توسط سازنده ايتاليايي گاسپارو برتولوني اختراع شده است.
از شاگردان مشهور گاسپارو برتولونيا آماتي بود که او هم بهترين سازنده ويولن در سطح جهان را پرورش داد يعني آنتونيو استراديواري ايتاليايي.
تا کنون کسي در جهان پيدا نشده که نه تنها بتواند هنر او را تکميل نمايد بلکه قادر نبوده ويولني بسازد که از حيث زيبايي و صوت بتواند با ويولنهاي آنتونيو استراديواريوس برابري نمايد. جلا و ظاهر خوش ويولن استراديواريوس چيزي در حد کيفيت خورشيد که روي پوست ابريشمي تابيده باشد است و هم چنين نرمي و لطافت خاص و منحصر به فرد يا ميتوان گفت پختگي.
يکي از کارهاي استراديواريوس ايجاد ويولن کنسرت است که با طنين نيرومند خود در کنسرتها مقام ارجمند دارد و موسيقي بيشتر از اين لحاظ مديون استراديواريوس مي باشد.
تاکنون بيش از سه سده از اختراع اولين نمونه ويولن توسط گاسپارو برتولوني ميگذرد و در اين مدت با وجودي که کشفيات جديدي در علوم فيزيک و شيمي نمودهاند نه تنها نتوانستهاند در ساختمان ويولن تغييري بدهند بلکه از رموز کار سازندگان قديم نيز چيزي درک نکرده اند.
قسمتهاي ساز ويولن عبارتاند از:
خرک (در جلو)، گريف (جسم سياهرنگ در عقب) و سيمهاي ويولون آرشه: يا کمان ترکهاي چوبي است که رشتههاي موي دم اسب در طول آن کشيده شده و به دو سر آن ثابت شده است. تنه: جعبهاي که ما بين طبله (تخته روئي)، زيره (تخته زيرين) و جدارهاي طرفي محصور شده است. در روي طبله سيمها، چوب آبنوس تکيه گاه سيمها، خرک، سيمگير و دو شکاف قرينه به شکل f قرار دارد. دسته يا گردن: در واقع دنباله چوب آبنوس تکيه سيم هاست که محل انگشت گذاري نوازنده در قسمت بالاي آن قرار دارد. نوازنده ويولن قادر است در تمام طول چوب آبنوس انگشت گذاري کند.انتهاي دسته به جعبه کوچکي ختم ميشود که سيمها در درون آن به دور گوشيهاي کوک پيچيده ميشوند. خرک: بين سيمها و طبله ويولن قرار گرفته و فشار سيمها آن را عمودي نگهميدارد. نقش خرک آن است که ارتعاش سيمها را به طبله و به جعبه ويولن منتقل کند. و نيز در داخل جعبه ميلهاي چوبي تقريباً زير خرک، اندکي بلندتر از جدار طرفي قرار داده شده که شکل گرده ماهي، طبله و زيره را حفظ کند. گريف: از آبنوس ساخته شده و در طول گردن ويولن چسبيده است و تا ميانه? جعبه? ساز ادامه دارد. گريف جايي است که نوازنده با انگشت خود سيم را به آن ميچسباند و به اين ترتيب طول سيم را کوتاه ميکند و نتهاي مختلف را مينوازد. سيم گير: از آبنوس ساخته شده و در فاصله اندکي از خرک تا آخر تنه ويولن کشيده شده است. با زهي از جنس روده يا پلاستيک به دکمهاي که در قسمت پائين جدار تعبيه شده بند ميشود. سيمها: سيمها از جعبه کوچک سر ساز آغاز شده در طول چوب آبنوس تکيهگاه سيمها ادامه يافته، از روي خرک عبور کرده و در سيمگير مهار ميشوند. سيمهاي ويولن قبلا از روده گوسفند (زه) ساخته ميشد. امروزه در سيمهاي بمتر، روي روده سيم فلزي نازکي ميپيچند و در سيمهاي زيرتر از مفتول فلزي تنها استفاده ميشود. نقش اين ساز چه در ارکستر بزرگ، به طور جمعي و چه در ارکستر مجلسي و انفرادي آنقدر پر اهميت است که آن را «شاه سازها» گفتهاند. در يک پارتيتور موسيقي ارکستري، ويولنها از تمام سازهاي ديگر کمتر سکوت دارند.
نخستين سازندگان معروف ويولن در ايتاليا پيدا شدند. گاسپارو داسالو نخستين ويولن حقيقي را ساخت، اما معروفترين ويولنها در شهر کرمونا ساخته شدند. آندره اماتي و فرزندش نيکولا آماتي و شاگردش آنتونيو استراديواري، بهترين ويولنهاي دنيا را تاکنون ساخته اند.
نوازندگان معروف اين ساز
نوازندگان چيره دستي در ايران و جود داشته و دارند که ميتوان از استادان صبا (که شايد پدر موسيقي ايراني باشد) حبيب الله بديعي و پرويز يا حقي -علي تجويدي- همايون خرم - مجتبي منصوري -رحمت الله بديعي و ...
|